Evropska košarka se suočava s novim izazovom: pitanje integriteta i kredibiliteta takmičenja, koje se nadovezuje na već postojeću krizu identiteta sporta.
U Grčkoj se u oktobru 2026. vodi istraga zbog navodnog podmićivanja i manipulacije suđenjem. Prema izveštajima, privedeno je šest osoba, među kojima su predsednik saveza, funkcioneri za suđenje, aktuelni i bivši sudije i jedan biznismen. Istražitelji ispituju oko 50 utakmica od 2016. do 2026. godine, od profesionalnih takmičenja do omladinske košarke, a policija je zaplenila više od 920.000 evra u kešu. Istraga je u toku i optužbe još nisu potvrđene pred sudom.
Ovaj slučaj u Grčkoj nije jedini primer. U protekloj deceniji u Evropi su zabeleženi brojni skandali vezani za klađenje i nameštanje rezultata. Između ostalog, u Austriji (2018–2020) su vođeni krivični postupci koji su otkrili organizovanu prevaru u klađenju i manipulaciju utakmica. U Srbiji (2023–2025) FIBA je izrekla doživotne zabrane nekim igračima zbog kršenja pravila o klađenju i manipulaciji, a istrage su pokrenute i protiv organizovanog nameštanja u domaćim takmičenjima. U Sloveniji (2024) jedan iskusni sudija Evrolige bio je suspendovan za sezonu 2024–25 nakon incidenta koji je pokrenuo pitanja profesionalnog ponašanja.
Ponavljanje takvih slučajeva u različitim zemljama i na različitim nivoima ukazuje da rizici po integritet zaslužuju veću pažnju u upravljanju evropskom košarkom. Fragmentisana struktura upravljanja, sa državnim savezima, domaćim ligama, Evroligom, FIBA i regionalnim takmičenjima, može dovesti do nejednakih standarda, nejasnih odgovornosti i slabije koordinacije u zaštiti integriteta takmičenja.
Manja domaća takmičenja su posebno izložena rizicima: finansijska nestabilnost klubova, niske plate igrača i ograničeni administrativni resursi stvaraju uslove u kojima je manipulaciju teže otkriti i sprečiti. Istovremeno, veliki politički i komercijalni napori ulažu se u pitanja licenci, formata takmičenja i prava prenosa, dok se potencijalno premalo pažnje posvećuje ko je odgovoran za očuvanje kredibiliteta sporta.
Debata o budućnosti evropske košarke, uključujući pitanja NBA Europe, ne može se ograničiti samo na komercijalne aspekte. Svaka organizacija koja pokuša da ujedini evropsko klupsko takmičenje suočiće se sa izazovima koje novac i dizajn takmičenja sami ne rešavaju. Potrebna je bolja saradnja sa organima gonjenja, efikasni mehanizmi za prijavljivanje i ispitivanje nepravilnosti, kao i jasni okviri za detekciju i sankcionisanje prekršaja.
Ključno je da domaća prvenstva budu prepoznata kao osnovni deo evropskog sistema i opremljena praktičnim alatima i resursima za minimiziranje nepravilnosti na grassroots nivou. Slabljenje tih temelja moglo bi ugroziti svaki budući projekat integracije klupske košarke u Evropi.
Evropska košarka ima bogate tradicije, razvojne sisteme i strastvenu publiku. Međutim, ponovljeni skandali po pitanju integriteta predstavljaju ozbiljan izazov za kredibilitet proizvoda koji se nudi navijačima, sponzorima i investitorima. Debata o Evroligi, FIBA i eventualnom NBA Europe mora obuhvatiti i odgovornost institucija da obezbede poštena i transparentna takmičenja koja zaslužuju poverenje javnosti.
Matevž Zupančič je autor razmatranja i odbornik sa iskustvom u profesionalnoj košarci i upravljanju klubovima i savezima, što mu daje kontekst u kojem je pisano izlaganje o ovim problemima.
Izvor: Eurohoops
